FLC Zbigniew Huber
PL EN
Konsulting Szkolenia inżynieryjne Projektowanie elektroniki Rozwój oprogramowania Regulamin Kontakt Wykres pareto Cykl PDCA Histogram SPC - karty kontrolne Poka-yoke 14 zasad Deminga

Wykres Pareto

Zasada Pareto

Twórcą "zasady Pareto" był Vilfredo Pareto (15.07.1848 - 19.08.1923) włoski socjolog, ekonomista i filozof [1], który analizując dystrybucję dochodów we włoskim społeczeństwie stwierdził, że 80% bogactwa kraju było własnością 20% ludności.

Na przestrzeni kolejnych lat zaobserwowano, że ta zasada Pareto, zwana czasami zasadą 80/20 doskonale sprawdza się w praktycznie każdej dziedzinie życia. Przykładowo:

Zasada Pareto ma duże znaczenie w zarządzaniu jakością, gdyż bardzo często mamy do czynienia z sytuacją, w której około 80% niezgodności jest wynikiem około 20% przyczyn.

Wykorzystując tzw. wykres pareto możemy sprawdzić czy faktycznie mamy do czynienia z zasada 80/20 i jeżeli tak to wtedy możemy określić, które przyczyny stanowią 80% problemów.

Co to jest wykres Pareto?

Wykres Pareto składa się z pewnej ilości "słupków" uporządkowanych od "największego do najmniejszego". Każdy "słupek" reprezentuje daną cechę (kategorię), a wysokość słupka odzwierciedla ilość wystąpień danej cechy (kategorii) lub jej procentowy udział. Czasami część mało znaczących kategorii sumuje się i nanosi na wykres jako ostatni słupek (inne) - jak pokazano na poniższym rysunku:

Na prawej osi pionowej przedstawiono skumulowane % wartości dla każdej przyczyny. Suma wszystkich przyczyn na tej osi równa się 100%.

Jak analizować wykres pareto?

Zasada 80/20

Analizując wykres pareto, najpierw sprawdzamy czy w analizowanym zjawisko zachodzi zasada 80/20. Poniższy wykres przedstawia taki przykład. Niewielka ilość przyczyn takich jak: rysy, przebarwienia, inny kolor stanowi około 80% wad. Wady te przedstawiono w kolorze żółtym. Pozostałe kategorie wad mają mniejsze znaczenie.

Na poniższym wykresie pareto przedstawiona jest sytuacja, gdzie zasada 80/20 nie występuje.

Jeżeli zasada 80/20 nie występuje to w takich przypadkach mamy kilka możliwości:

  1. Możemy podzielić zebrane dane na inne kategorie, bardziej adekwatne, jeżeli to możliwe (czasami kategorie nie są zbyt przemyślane..:)
  2. Zdarza się, że mamy bardzo dużą liczbę kategorii o podobnym znaczeniu. W takiej sytuacji warto się zastanowić na pogrupowaniem kilku kategorii ze sobą. Przykładowo kategorie: "przebarwienia na obudowie" i "zadrapania obudowy" mogą być połączone w "wady obudowy". To może pozwolić na "wyłonienie" grupy kategorii, którym należy się przyjrzeć.

Jeżeli mimo powyższych zabiegów zasada 80/20 nie będzie widoczna, to być może tak akurat jest w badanym zjawisku. Wtedy polecam zastosować inne narzędzia jakości, aby dany proces/wyrób doskonalić.

Ustalamy priorytety

Jeżeli zasada 80/20 występuje to łatwo możemy określić, jakimi przyczynami najpierw powinniśmy się zająć, aby ich rozwiązanie przyniosło największe efekty. Dzięki wykresowi pareto możemy "odfiltrować" mniej znaczące kategorie problemów i nie tracić na nie czasu. Na przedstawionym poniżej wykresie Pareto bierzemy pod uwagę trzy kategorie problemów w kolejności od największego (1) do najmniejszego (3).

Kiedy możemy wykorzystać wykres pareto?

Wykres pareto można łatwo zastosować wtedy, gdy w analizowanym procesie są gromadzone informacje, które można rozbić na pewną grupę kategorii. Pareto można wykorzystywać do:

Podsumowanie

Analizując wykres pareto nie musimy koniecznie szukać punktu 80% (na prawej osi Y). Czasami mamy do czynienia z nieco innymi proporcjami. Na przykład 70/30 lub 90/10. Nie należy się tym szczególnie przejmować. Ważne jest abyśmy dzięki wykresowi pareto potrafili zidentyfikować ważne kategorie, które wpływają na większość wyników i nie tracili czasu na trywialne (a raczej mniej ważne) tematy.

Jednocześnie należy pamiętać, że pozostałe "trywialne" kategorie nie mogą być całkowicie ignorowane (bo kiedyś będą kategoriami głównymi..). Najtrafniej tą zasadę określił to Dr. J. Juran stwierdzeniem "the vital few and the trivial many", które z czasem zmienił na "the vital few and the useful many" [2].

Odnośniki:

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Vilfredo_Pareto
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/Dr._Joseph_Moses_Juran

Autor: Zbigniew Huber, 2008-03-25